Willem en Joan Blaeu

De beroemdste naam in de Nederlandse cartografie. Vader Willem leerde het vak bij de Deense sterrenkundige Tycho Brahe; zoon Joan maakte het duurste boek van de zeventiende eeuw. Van beide Blaeus hebben wij ruim 300 kaarten en stadsplattegronden in reproductie.

Van sterrenkijker tot kaartenmaker

Willem Janszoon Blaeu (1571–1638) werd geboren in Uitgeest of Alkmaar. In de winter van 1595 vertrok hij naar het Deense eiland Ven, waar de sterrenkundige Tycho Brahe zijn observatorium had. Daar leerde hij instrumenten en globes maken, en die kennis nam hij mee terug naar Amsterdam. In 1605 opende hij een winkel aan het Damrak, in het pand De Vergulde Sonnewijser, en in 1637 verhuisde het bedrijf wegens ruimtegebrek naar de Bloemgracht. Daar draaiden negen boekdrukpersen en zes plaatpersen.

In 1633 werd Willem benoemd tot kaartenmaker van de VOC en examinator van de VOC-stuurlieden. Zijn eerste atlas verscheen in 1631 met zestig kaarten; 37 daarvan kwamen van koperplaten die hij uit de nalatenschap van Jodocus Hondius had gekocht, waarop de naam Hondius werd vervangen door Blaeu. In 1634 heette de atlas Theatrum Orbis Terrarum en telde hij 159 kaarten; een jaar later verscheen de Atlas Novus. Willems kaarten hangen aan de muur op schilderijen van Vermeer, en in 1600 ontdekte hij als sterrenkundige de ster P Cygni.

Joan Blaeu en de Atlas Maior

Joan Blaeu (1596–1673) volgde zijn vader op, ook als kaartenmaker van de VOC. Onder zijn leiding groeide de atlas uit tot de Atlas Maior, verschenen tussen 1662 en 1672: in de Latijnse editie elf delen met 594 kaarten en zo’n 3.000 pagina’s tekst. Het was het grootste en duurste boek van de zeventiende eeuw. Een ingekleurd exemplaar kostte 450 gulden, een ongekleurd 350 gulden.

In 1649 verscheen daarnaast het Toonneel der Steden, het stedenboek van de Nederlanden, met ruim tweehonderd plattegronden: ongeveer 130 bladen voor de Noordelijke Nederlanden en 100 voor de Zuidelijke, verdeeld over een deel met Staatse en een deel met Spaanse steden. Niet elke plattegrond was even betrouwbaar (die van Goedereede lijkt grotendeels verzonnen), maar de naam Blaeu gold als keurmerk. In 1654 publiceerde Joan ook de eerste atlas van Schotland, gebaseerd op het werk van Timothy Pont.

Op 22 februari 1672 brak brand uit in de drukkerij aan de Gravenstraat. De drukpersen gingen verloren, evenals bijna de hele oplage van de net gedrukte Spaanse Atlas Maior én de koperplaten. De schade werd geschat op 355.000 gulden. Joan stierf het jaar erna; binnen enkele jaren ging het familiebedrijf failliet.

Blaeu in onze winkel

Met ruim 300 kaarten is Blaeu veruit de grootste naam in onze collectie. Het zwaartepunt ligt bij het stedenboek van 1649: 205 plattegronden van ruim 170 steden en vestingen, van Aken en Alkmaar tot Zutphen en Zwolle. Wilt u een oude plattegrond van uw eigen stad, dan is de kans groot dat Blaeu hem in 1649 heeft getekend. Daarnaast hebben wij 55 gewestkaarten uit de Atlas Novus van 1645 — Brabant, Vlaanderen, Utrecht, Groningen, Drenthe, maar ook Beieren, Bohemen, Polen en IJsland — en losse bladen uit de Atlas Maior van 1662–1665, waaronder Andalusië, Bermuda, Malta, Marokko en het Kremlin in Moskou.

Elke kaart wordt op het originele formaat gedrukt op Hahnemühle-aquarelpapier en in onze eigen lijstenmakerij ingelijst met dubbel passe-partout en echt glas.

Alle kaarten van Willem en Joan Blaeu in onze winkel

Elke kaart is een reproductie op het originele formaat, ingelijst in mahonie, wortelnoot of zwart. Klik op een kaart voor de beschrijving, de maten en de geschiedenis van het gebied.