Delft

Oude kaart van Delft: zeven plattegronden tussen 1580 en 1649

Elke oude kaart van Delft in deze collectie komt uit een ander boek, en laat een andere stad zien. Het zijn er zeven, uit bijna zeventig jaar. De oudste is de vogelvluchtplattegrond uit de Civitates Orbis Terrarum, het stedenboek dat Braun en Hogenberg tussen 1572 en 1617 in zes delen uitbrachten. De jongste is het stadsplan dat Joan Blaeu opnam in zijn Toonneel der Steden. Daartussen liggen de stadsgezichten uit de beschrijving van de Nederlanden van Lodovico Guicciardini — in de uitgaven van 1613, 1625 en 1633 — het werk van Willem Baudartius uit 1622 en de plattegrond van Boxhorn uit 1632.

Zeven keer dezelfde stad, en toch zeven verschillende steden. De ene cartograaf tekent Delft van bovenaf als een vestingplan, de andere kiest ooghoogte en laat zien hoe een reiziger de stad naderde.

Delft, vijf jaar voor de donderslag

Van al deze kaarten heeft die van Blaeu uit 1649 de bijzonderste geschiedenis. Op maandagochtend 12 oktober 1654 vloog Het Secreet van Holland de lucht in: het kruitmagazijn in het voormalige Sint-Claraklooster, waar tachtig- tot negentigduizend pond buskruit lag. De hele noordoostelijke hoek van de stad lag plat. Aan de Verwersdijk, de Doelenstraat en de Geerweg stond geen huis meer overeind, en op de plek van de toren bleef een met water gevulde krater achter. Schilder Carel Fabritius werd gewond onder het puin vandaan gehaald en overleed kort daarna.

Blaeu tekende die wijk vijf jaar eerder, huis voor huis, compleet. Zijn plattegrond is daarmee een van de laatste volledige portretten van Delft zoals het vóór die ochtend was.

Waarom Blaeu’s Delft er zo uitziet

Blaeu bracht zijn stedenboek uit in 1649, een jaar na de Vrede van Munster. Zijn plattegronden zijn dan ook meer dan geografie: de jonge Republiek liet zien welke steden ze had vrijgevochten. Kenmerkend is dat Blaeu de gebouwen rechtop tekent, alsof u er schuin overheen kijkt. Daardoor herkent u de Nieuwe Kerk, de Oude Kerk en het verloop van de grachten in één oogopslag.

Elke oude kaart van Delft drukken wij op ware grootte af op zwaar aquarelpapier en lijsten hem met de hand in, in onze eigen lijstenmakerij in Hengelo. Standaard met dubbel passe-partout, in mahonie, wortelnoot of zwart.