VN stemt voor nieuwe wereldkaart: Afrika krijgt eindelijk zijn ware grootte
VN stemt voor nieuwe wereldkaart: Afrika krijgt eindelijk zijn ware grootte
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft op 4 september 2026 met grote meerderheid gestemd vóór een resolutie die landen, onderwijsinstellingen en techbedrijven aanspoort om over te stappen op een wereldkaart die de werkelijke oppervlakte van landen en continenten correct weergeeft. Aanleiding is de eeuwenoude Mercatorprojectie, die Afrika al sinds 1569 fors kleiner laat lijken dan het in werkelijkheid is.
Wereldkaart in Mercatorprojectie: Groenland lijkt hier even groot als Afrika, terwijl Afrika in werkelijkheid ruim veertien keer zo groot is. Beeld: Strebe, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.
Een kaart met een geschiedenis
De Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator ontwierp zijn projectie in 1569, in een tijd waarin Europese ontdekkingsreizigers vooral behoefte hadden aan een kaart waarmee ze met een rechte lijn en een vaste kompaskoers van A naar B konden varen. Die eigenschap maakte de Mercatorprojectie enorm bruikbaar voor de navigatie — en dat is precies de reden dat hij eeuwenlang de standaard wereldkaart is gebleven, tot in schoolatlassen en navigatie-apps van vandaag.
Het probleem zit in de keerzijde van diezelfde eigenschap: om hoeken en rechte koerslijnen correct te houden, worden gebieden ver van de evenaar sterk uitvergroot, terwijl gebieden rond de evenaar juist te klein worden weergegeven. Het bekendste voorbeeld: op een Mercatorkaart lijkt Groenland ongeveer even groot als Afrika. In werkelijkheid past Afrika er ruim veertien keer in.
Het alternatief: de Equal Earth-projectie
De resolutie beveelt aan om voortaan de Equal Earth-projectie te gebruiken, een kaartprojectie die in 2018 werd gepresenteerd door cartograaf Tom Patterson en collega’s. Equal Earth geeft de oppervlakte van landen en continenten wél naar verhouding weer — Afrika, Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië krijgen daardoor eindelijk de omvang die ze verdienen. De prijs daarvoor is dat vormen van landen iets minder exact worden weergegeven dan op sommige andere projecties, maar voor onderwijs, media en algemeen gebruik weegt dat volgens de opstellers van de resolutie niet op tegen het voordeel van een eerlijker wereldbeeld.
De aanloop: de “Correct The Map”-campagne
De stemming is het resultaat van een campagne die al langer liep. Onder de naam “Correct The Map” riepen organisaties als Africa No Filter en Speak Up Africa, met steun van de Afrikaanse Unie, op om de Mercatorkaart in te ruilen voor een kaart met eerlijke verhoudingen. AU-vicevoorzitter Selma Malika Haddadi wees erop dat de verkleinde weergave van Afrika doorwerkt in media, onderwijs en beleid wereldwijd — en zo bijdraagt aan een onderschatting van het continent.
Togo nam vervolgens het voortouw om de kwestie voor de VN te brengen. Minister van Buitenlandse Zaken Robert Dussey benadrukte dat het wat hem betreft geen politieke, maar een wetenschappelijke kwestie is: “Een eerlijke kaart verandert de geografie van de wereld niet, maar wel hoe we naar die wereld kijken.” Volgens Dussey is de resolutie niet bedoeld om de Mercatorprojectie te veroordelen of één projectie verplicht te stellen, maar om bewustzijn te creëren over de beperkingen van elke platte wereldkaart.
De uitslag
De resolutie werd aangenomen met 164 stemmen voor, 1 tegen en 6 onthoudingen. Alleen de Verenigde Staten stemden tegen; Estland, Georgië, Litouwen, Moldavië, Servië en Oekraïne onthielden zich. De Amerikaanse afvaardiging omschreef de resolutie als onderdeel van “een veel groter en radicaler ideologisch project”, en had met name bezwaar tegen verwijzingen naar herstelbetalingen en “cognitieve rechtvaardigheid” in de tekst.
Frankrijk liet via minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot weten voortaan de voorkeur te geven aan kaarten die de werkelijke oppervlakte nauwkeuriger weergeven.
Een VN-resolutie is niet bindend: geen enkel land is verplicht om de Mercatorkaart daadwerkelijk te vervangen. Toch verwachten waarnemers dat vooral onderwijsinstellingen en techbedrijven — denk aan de kaarten in schoolboeken en navigatie- en kaarten-apps — de komende jaren zullen overstappen, nu de VN zich er expliciet over heeft uitgesproken.
Kaarten als spiegel van hun tijd
Wat dit nieuws voor ons extra interessant maakt, is dat het weer eens laat zien dat geen enkele wereldkaart neutraal is. Elke cartograaf — of het nu Gerardus Mercator in 1569 was, Willem Blaeu in de Gouden Eeuw, of de makers van Equal Earth in 2018 — maakte keuzes die de blik van zijn tijd weerspiegelen. Dat is precies waarom antieke landkaarten zoveel meer vertellen dan alleen geografie: ze zijn een venster op hoe mensen honderden jaren geleden naar de wereld keken.